Smolník - Pamätník poslednej vyťaženej rudy

Witamy w Smolniku, niegdyś wyjątkowym królewskim mieście. Swój prestiż zawdzięczało bogactwom podziemnym, a jego górnicza era trwała ponad siedem stuleci. Dawna świetność miasta zakończyła się wraz z wyczerpaniem zasobów, a królewskie miasto z licznymi przywilejami i zainteresowaniem królów oraz cesarzy zamknęło ważny rozdział swojej historii. Symbolicznie przypomina o tym ostatnia tona wydobytej rudy.

Prawie zapomniana górnicza miejscowość Smolník leży na południu regionu Spisz, w centralnej części Rudaw Spisko-Gemerskich, w dolinie.

Trudno uwierzyć, że w 1780 roku mieszkało tu ponad 10 000 osób – dla porównania Bratysława miała wtedy około 29 000 mieszkańców. Tutejsze przedsiębiorstwo górnicze należało do najbardziej dochodowych w Królestwie Węgier.

W okolicy wydobywano rudy srebra i miedzi. W XIII i XIV wieku przetwarzano tu głównie rudę miedzi o wysokiej zawartości srebra. W 1528 roku wyprodukowano około 200 kg srebra i 70 ton miedzi.

W XIV wieku Smolník stał się siedzibą Izby Górniczej. Podstawą rozwoju było złoże pirytowo-miedziowe zawierające srebro i złoto. Później wydobycie skoncentrowano na pirycie. Smolnickie złoże jest jedynym na Słowacji, gdzie przez około 735 lat wykorzystywano wodę kopalnianą do produkcji miedzi cementacyjnej.

Pod koniec XVIII wieku Smolník był największym miastem Spisza i konkurował nawet z Bańską Szczawnicą. Od 1698 roku działał tu Główny Urząd Górniczy, a od 1700 także Główny Sąd Górniczy. Górnictwo zakończyło się w 1989 roku.

Część ostatniej wydobytej rudy znajduje się w wagoniku górniczym jako symboliczna pamiątka – bez tablicy, za to z młotem pneumatycznym wbitym w skałę.

W Smolniku jest jeszcze wiele do zobaczenia. Warto odwiedzić sztolnię Maria Teresa – podziemny korytarz nadal dostępny dla zwiedzających. Szyb Terezjański ma długość 1986 metrów.

Na terenie gminy znajduje się także zbiornik wodny Úhorná, przypominający górskie jezioro. Najważniejszym budynkiem rynku jest dawny inspektorat górniczy, później fabryka tytoniu. Ważnym zabytkiem jest kościół ewangelicki z 1787 roku oraz kaplica Matki Bożej Śnieżnej z leczniczym źródłem pod górą Hekerová.